คืนลอยกระทงควรเป็นช่วงเวลาที่ได้พักใจ แต่ทุกปีเรายังเห็นข่าว อุบัติเหตุวันลอยกระทง เกิดซ้ำในหลายรูปแบบ ทั้งรถชน ลื่นล้ม ตกน้ำ บาดเจ็บจากประทัด ไปจนถึงเหตุเล็ก ๆ ที่บานปลายเพราะตั้งตัวไม่ทัน จุดน่ากังวลคือหลายเหตุไม่ได้เกิดจากความประมาทร้ายแรงเสมอไป แต่อาจเริ่มจากความคิดสั้น ๆ ว่า “แค่ใกล้บ้านเอง” หรือ “เดี๋ยวคงไม่เป็นไร”
ถ้าอยากให้ค่ำคืนนี้จบแบบสวยงามจริง ๆ การเตรียมตัวสำคัญพอ ๆ กับการเลือกสถานที่ไปลอยกระทง บทความนี้จะพาไล่ตั้งแต่สาเหตุที่เสี่ยง วิธีป้องกันก่อนออกจากบ้าน ไปจนถึงการรับมือเมื่อเกิดเหตุจริง เพื่อให้สนุกได้เต็มที่และกลับบ้านอย่างปลอดภัย
ทำไมคืนลอยกระทงถึงเสี่ยงกว่าที่คิด
บรรยากาศของเทศกาลทำให้หลายคนโฟกัสที่ความสนุก จนลืมว่าคืนลอยกระทงมีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างซ้อนกัน ทั้งการเดินทางกลางคืน คนจำนวนมาก ถนนลื่นจากฝนหรือความชื้น พื้นริมน้ำที่มองไม่ชัด รวมถึงการดื่มแอลกอฮอล์ก่อนขับรถหรือขึ้นเรือ ข้อมูลภาพรวมจาก WHO และหน่วยงานความปลอดภัยทางถนนของไทยก็สะท้อนตรงกันว่า ปัจจัยอย่าง ขับรถเร็ว เมาแล้วขับ และไม่สวมอุปกรณ์ป้องกัน ยังเป็นตัวเร่งอุบัติเหตุในช่วงเทศกาลอยู่เสมอ
อุบัติเหตุวันลอยกระทงจึงมักไม่ได้เกิดจากเรื่องใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจาก “ความชะล่าใจในจังหวะสั้น ๆ” เช่น อุ้มเด็กเดินใกล้ท่าน้ำโดยไม่จับมือ จอดรถริมถนนมืด ๆ แล้วข้ามถนนแบบรีบ ๆ หรือปล่อยให้วัยรุ่นจุดประทัดโดยไม่มีผู้ใหญ่ดูแล
- การเดินทางช่วงค่ำ ทำให้ทัศนวิสัยลดลง
- สถานที่ริมน้ำมีพื้นลื่น เสี่ยงพลัดตก
- การเบียดเสียดในงาน เพิ่มโอกาสหกล้มและเด็กพลัดหลง
- แอลกอฮอล์ทำให้ตัดสินใจช้าลงและประเมินระยะผิด
- ประทัด ดอกไม้ไฟ และโคมไฟ เสี่ยงไฟลวกและไฟไหม้
ก่อนออกจากบ้าน ควรเตรียมอะไรบ้าง
วิธีลดความเสี่ยงที่ได้ผลที่สุดคือไม่รอให้เกิดเหตุแล้วค่อยแก้ โดยเฉพาะบ้านที่มีเด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องเดินทางไกล การวางแผนล่วงหน้าเพียงไม่กี่นาที ช่วยลดโอกาสเกิดอุบัติเหตุวันลอยกระทงได้มากกว่าที่คิด
เช็กคน เช็กรถ เช็กเส้นทาง
- เลือกสถานที่ที่มีแสงสว่าง ทางเดินชัด และมีจุดจอดรถปลอดภัย
- ถ้าต้องขับรถ ให้พักผ่อนให้พอ และตั้งกติกา ดื่มไม่ขับ แบบไม่มีข้อยกเว้น
- สวมหมวกกันน็อกทุกครั้งหากใช้มอเตอร์ไซค์ แม้ไปใกล้บ้าน
- เตรียมรองเท้าที่พื้นเกาะถนนดี ไม่ลื่นง่าย
- ชาร์จโทรศัพท์ให้เต็ม และตั้งจุดนัดพบกรณีพลัดกัน
ถ้าไปเป็นครอบครัว ควรถ่ายรูปเสื้อผ้าของเด็กไว้ก่อนออกจากบ้าน และสอนให้จำชื่อผู้ปกครองกับเบอร์โทรศัพท์อย่างน้อยหนึ่งเบอร์ วิธีนี้ช่วยได้มากในพื้นที่คนแน่น เพราะเมื่อเด็กตกใจ มักบอกข้อมูลได้ไม่ครบ
ถ้าไปริมน้ำหรือขึ้นเรือ ต้องระวังเป็นพิเศษ
- หลีกเลี่ยงจุดที่พื้นเอียง ชื้น หรือไม่มีราวจับ
- เด็กเล็กควรอยู่ในระยะเอื้อมถึงตลอดเวลา
- ถ้าขึ้นเรือ เลือกผู้ให้บริการที่ไม่บรรทุกเกินและมีเสื้อชูชีพ
- ไม่ยืนถ่ายรูปริมขอบโป๊ะหรือขยับพร้อมกันหลายคน
- ผู้ที่ว่ายน้ำไม่แข็ง ไม่ควรอยู่ใกล้ขอบน้ำตามลำพัง
ระหว่างอยู่ในงาน ทำอย่างไรให้สนุกแบบไม่เสี่ยง
หลายอุบัติเหตุเกิดตอนที่ทุกคนเริ่มผ่อนคลายแล้ว เพราะคิดว่าช่วงอันตรายผ่านไป แต่จริง ๆ แล้วเวลาที่เสี่ยงมากคือช่วงคนแน่น เดินกลับรถ หรือรีบกลับบ้านหลังงานเลิก
- เดินชิดด้านในของทางเดิน ไม่ยืนขวางทางหรือหยุดกะทันหัน
- หลีกเลี่ยงการเล่นโทรศัพท์ขณะเดินใกล้ถนนหรือท่าน้ำ
- อย่าฝากความปลอดภัยไว้กับคำว่า “เดี๋ยวแป๊บเดียว” โดยเฉพาะตอนข้ามถนน
- หากเริ่มมึนงงจากการดื่ม ควรหยุดกิจกรรมและให้คนที่ไว้ใจได้พากลับ
- ไม่ให้เด็กถือประทัดหรือดอกไม้ไฟเอง แม้จะเป็นชนิดเล็ก
เรื่องประทัดและดอกไม้ไฟควรระวังมากเป็นพิเศษ เพราะบาดแผลจากแรงระเบิดหรือไฟลวกมักเกิดเร็วและรุนแรงกว่าที่คิด หากมีการจุดใกล้ฝูงชนหรือใกล้วัตถุไวไฟ ควรถอยออกทันที อย่าอยู่ดูด้วยความคึกคะนอง
ถ้าเกิดเหตุขึ้นจริง ควรทำอะไรก่อน
เมื่อเกิดเหตุ สิ่งสำคัญที่สุดคือ ตั้งสติและประเมินความปลอดภัยของพื้นที่ก่อนช่วย อย่ารีบเข้าไปจนตัวเองกลายเป็นผู้บาดเจ็บเพิ่ม
กรณีรถชนหรือหกล้มแรง
- พาผู้บาดเจ็บออกจากจุดเสี่ยง หากทำได้โดยไม่ขยับคอหรือหลังเกินจำเป็น
- ถ้ามีเลือดออก ใช้ผ้าสะอาดกดห้ามเลือด
- หากสงสัยว่ากระดูกหักหรือศีรษะกระแทก ไม่ควรฝืนให้ลุกเดิน
- โทร 1669 หากมีอาการซึม หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือปวดรุนแรง
กรณีพลัดตกน้ำ
- เรียกคนช่วยและโทร 1669 ทันที
- ใช้วิธีโยนอุปกรณ์ลอยน้ำหรือยื่นของยาว ๆ แทนการกระโดดลงไปช่วยเอง หากไม่มีทักษะ
- เมื่อขึ้นจากน้ำได้แล้ว ให้รีบเช็ดตัว ห่มผ้า และสังเกตการหายใจ
- ถ้าไม่หายใจและมีคนที่ผ่านการฝึก ควรเริ่ม CPR โดยเร็ว
กรณีโดนประทัดหรือไฟลวก
- ลดความร้อนด้วยน้ำสะอาดไหลผ่านบริเวณแผลอย่างน้อย 20 นาที
- ถอดเครื่องประดับหรือเสื้อผ้าที่รัดบริเวณบวมออกอย่างระมัดระวัง
- ห้ามทายาสีฟัน น้ำปลา หรือสมุนไพรลงบนแผล
- ถ้าแผลลึก พุพองกว้าง หรืออยู่ที่หน้า มือ อวัยวะเพศ ควรพบแพทย์ทันที
กรณีมีเหตุไฟไหม้หรือเพลิงลุกลาม ให้โทร 199 ส่วนเหตุคุกคามความปลอดภัยทั่วไป โทร 191 การจำวันที่จำเป็นเหล่านี้ไว้ อาจมีค่ามากในช่วงวินาทีเร่งด่วน
อาการแบบไหนที่ไม่ควรรอดูเอง
บางครั้งผู้บาดเจ็บยังพูดคุยได้ ทำให้คนรอบตัวคิดว่าไม่หนัก แต่ภาวะอันตรายอาจค่อย ๆ แสดงอาการทีหลัง โดยเฉพาะการกระแทกศีรษะ การสำลักน้ำ หรือแผลไหม้ลึก
- ซึมลง ง่วงผิดปกติ หรือเรียกไม่ค่อยรู้สึกตัว
- อาเจียนมาก ปวดศีรษะรุนแรง หรือชัก
- หายใจเหนื่อย แน่นหน้าอก ปากเขียว
- ปวดคอ ปวดหลังมาก หรือขยับแขนขาไม่ได้
- แผลไหม้กว้าง แผลลึก หรือมีเนื้อตาย
หากมีสัญญาณเหล่านี้ อย่ารอดูอาการข้ามคืน เพราะสิ่งที่ดูเหมือนเล็กน้อยในงานเทศกาล อาจกลายเป็นเหตุฉุกเฉินที่รักษายากขึ้นเมื่อถึงโรงพยาบาลช้า
สรุป
ลอยกระทงจะเป็นคืนที่น่าจำได้จริง ก็ต่อเมื่อความสุขไม่ต้องแลกกับการบาดเจ็บ การป้องกันเริ่มจากเรื่องพื้นฐานที่สุด ไม่ดื่มแล้วขับ ไม่ประมาทใกล้น้ำ ไม่ปล่อยเด็กคลาดสายตา และรู้วิธีขอความช่วยเหลือเมื่อเกิดเหตุ อุบัติเหตุวันลอยกระทงอาจป้องกันไม่ได้ทั้งหมด แต่ลดความเสี่ยงได้มาก หากทุกคนยอมช้าลงอีกนิดและคิดเผื่อกันอีกหน่อย สุดท้ายแล้วคำถามสำคัญอาจไม่ใช่ “คืนนี้สนุกไหม” แต่คือ “ทุกคนกลับบ้านครบและปลอดภัยหรือเปล่า”
